Wyprysk kontaktowy

Wyprysk kontaktowy, nazywany też kontaktowe zapalenie skóry, to powierzchowne zmiany na skórze o charakterze zapalnym, które powstają w wyniku kontaktu chorego z alergenem w życiu codziennym. Jest to najczęstsza postać wyprysku i można wyróżnić dwie jego odmiany - ostrą oraz przewlekłą.

Alergiczny wyprysk kontaktowy związany jest z IV typem nadwrażliwości. Powodowany jest najczęściej przez chrom, nikiel, gumę, ale też barwniki i substancje zawarte w kosmetykach lub tworzywach sztucznych. Objawy kliniczne powstają w ciągu dwóch faz choroby. Pierwsza faza - indukcji - polega na penetracji związków chemicznych w głąb naskórka i tworzeniu kompleksów z białkami. Druga faza natomiast - faza wyzwalania reakcji - ma na celu prezentację tych kompleksów między innymi limfocytom T, które zostają swoiście uczulone na dany alergen. Z tego powodu, po ponownym kontakcie z uczulającą substancją, po 5 do 7 dniach, ujawniają się objawy kliniczne w postaci wypryskowych zmian skórnych.

Zmiany skórne w wyprysku mają charakter grudkowo - pęcherzykowy. Ognisko choroby jest dobrze odgraniczone od otoczenia i mocno swędzi, ale ustępuje bez pozostawienia śladu. Czasem dołączają obrzęk i podwyższona temperatura ciała. Przewlekłe kontaktowe zapalenie skóry prowadzi do lichenizacji, gdzie skóra w miejscu zmian staje się sucha, szorstka i pogrubiała - przypomina skórę słonia.

Wyprysk kontaktowy ciągnie się latami i często nawraca a ustalenie czynnika wywołującego objawy nie zawsze jest proste lub nawet możliwe. Czasami umiejscowienie zmian skórnych pomaga w rozpoznaniu alergenu. Zazwyczaj stosuje się testy płatkowe. Polegają one na przyłożeniu bibułki nasączonej danym alergenem do skóry i odczytaniu wyników po 48, 72 i 96 godzinach. O dodatnim wyniku próby świadczy obrzęk, rumień lub zmiany grudkowe w miejscu przyłożenia płatka.

Kontaktowe zapalenie skóry leczy się miejscowo kremami z kortykosteroidami, które działają przeciwzapalnie, oraz ogólnie za pomocą leków antyhistaminowych.

Małgorzata Kowalska

Literatura:
1) S. Jabłońska, S. Majewski: "Choroby skóry".