Wstrząs anafilaktyczny

Wstrząs anafilaktyczny to według definicji ciężka, gwałtownie przebiegająca reakcja anafilaktyczna, która prowadzi do zagrażającego życiu spadku ciśnienia tętniczego. Przyczyna i mechanizmy działania anafilaksji został opisany w innym artykule.

Przyczyny wstrząsu anafilaktycznego


Wstrząs anafilaktyczny może być wywołany różnymi czynnikami. Mogą one oddziaływać na organizm w mechanizmie alergicznym lub niealergicznym. Do przyczyn alergicznych zaliczają się najczęściej leki - antybiotyki, jady owadów błonkoskrzydłych - osa, pszczoła, białka w preparatach krwi lub preparatach hormonalnych, pokarmy - ryby, cytrusy, orzeszki ziemne, sierść zwierząt oraz lateks. Za przyczynami niealergicznymi wstrząsu anafilaktycznego stoją najczęściej leki, takie jak opioidy czy kwas acetylosalicylowy, ale również środki cieniujące stosowane w badaniach radiologicznych, wysiłek fizyczny i środki konserwujące żywność.

Czynniki ryzyka zwiększające prawdopodobieństwo wystąpienia objawów wstrząsu anafilaktycznego to głównie atopia, dożylne podanie alergenu, poprzednia ekspozycja na alergen oraz dodatni wywiad rodzinny w kierunku reakcji anafilaktycznych. Mediatory zapalne uwalniane są z komórek tucznych oraz bazofili (granulocytów zasadochłonnych), które same w sobie wywołują objawy kliniczne, ale również uwalniają substancje, które wpływają na przedłużenie reakcji.

Objawy wstrząsu anafilaktycznego


Objawy wstrząsu anafilaktycznego pojawiają się od kilku sekund do kilku minut po kontakcie z czynnikiem wywołującym. Do najważniejszych objawów wstrząsu anafilaktycznego należą typowe objawy anafilaksji (pokrzywka lub obrzęk naczynioruchowy, zaczerwienienie skóry; chrypka, świst wdechowy, kaszel, świsty i furczenia w badaniu osłuchowym płuc; nudności, wymioty, biegunka) oraz objawy wstrząsowe ogólnoustrojowe, które odróżniają tę chorobę od innych rodzajów reakcji anafilaktycznej. Pacjent ma chłodną, bladą i spoconą skórę, zapadnięte żyły szyjne. Stwierdza się znaczny spadek ciśnienia tętniczego przy wzroście tętna. Pojawia się skąpomocz aż do bezmoczu. Pacjent prezentuje zaburzenia świadomości aż do utraty świadomości. Może dojść do zatrzymania krążenia.

Małgorzata Kowalska

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne".