Ocena stopnia nasilenia zaostrzenia astmy

Zaostrzenie astmy to stan, w którym dochodzi do załamania równowagi choroby i pojawiają się w gwałtowny sposób objawy kliniczne. Głównym objawem jest duszność. Zaostrzenie choroby można podzielić na lekkie, umiarkowane, ciężkie i zagrażające życiu.

W zaostrzeniu lekkim duszność pojawia się podczas chodzenia a chory może się położyć. Mowa nie jest zaburzona. Nie ma również ubytków świadomości. Tętno nie przekracza 100 na minutę a objawy osłuchowe są mało nasilone.

Zaostrzenie umiarkowane objawia się dusznością, która pojawia się podczas mówienia a pacjent zwykle siedzi, gdyż pozycja leżąca nasila objawy. Mówi fragmentami zdań, ponieważ brakuje mu tchu. Można również zaobserwować zwiększone napięcie mięśni oddechowych (międzyżebrowych, w obrębie szyi). Chory może być pobudzony a rytm jego serca kształtuje się w granicach 100-120 na minutę. Objawy osłuchowe w płucach są wyraźnie słyszalne.

W zaostrzeniu ciężkiego stopnia duszność występuje już w spoczynku a chory przybiera dość charakterystyczną postawę. Siedzi lub stoi przygarbiony i opiera się rękami o stół lub krzesło. W ten nieświadomy sposób ułatwia sobie oddychanie, gdyż uruchamia dodatkowe mięśnie oddechowe. Nie jest w stanie powiedzieć więcej, niż jedno, dwa słowa. Jest zazwyczaj niespokojny i pobudzony a jego tętno wzrasta powyżej 120 uderzeń/minutę. Objawy osłuchowe badane przez lekarza są bardzo nasilone.

Zaostrzenie, które zagraża życiu chorego objawia się jeszcze bardziej nasiloną dusznością niż w stopniu ciężkim. Klatka piersiowa jakby nie współgra z oddechem, co jest spowodowane paradoksalnymi ruchami mięśni oddechowych. Chory z początkowego stanu pobudzenia przechodzi w letarg - jest senny i zmęczony, może dojść do utraty przytomności. Co ciekawe, wtedy znikają objawy osłuchowe a czynność serca spada, często poniżej normy, więc spadek nasilenia odgłosów w płucach niekoniecznie musi być synonimem poprawy a często pogarsza rokowanie. Pacjent w takim stanie musi koniecznie znaleźć się na oddziale intensywnej terapii, gdzie zostanie podłączony do aparatury wspomagającej oddech.

Małgorzata Kowalska

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne".
2) R. Chazan: "Pneumonologia i alergologia praktyczna".