Diagnostyka i leczenie celiakii

U osoby z podejrzeniem celiakii (choroby trzewnej) należy wykonać szereg badań, by potwierdzić podejrzenia i rozpocząć skuteczne leczenie. Zazwyczaj zaczyna się od badania krwi. W surowicy szuka się przeciwciał - zwłaszcza w klasie IgA - przeciwendomyzjalnych (w skrócie EMA lub IgA EMA) i antytransglutaminazy tkankowej, (czyli tTGA). Badanie to jest dość swoiste i uzyskanie pozytywnego wyniku pozwala zwiększyć prawdopodobieństwo rozpoznania.

Kolejnym badaniem, które jest konieczne do uzyskania diagnozy jest biopsja jelita cienkiego. Wykonuje się ją zazwyczaj w znieczulenie ogólnym u dzieci lub miejscowych u starszych pacjentów za pomocą endoskopu. Badanie jest inwazyjne, natomiast nie niesie za sobą poważnego ryzyka uszczerbku na zdrowiu a za to pozwala potwierdzić podejrzenie choroby trzewnej. W wycinku błony śluzowej jelita pracownik laboratorium ocenia obecność spłaszczenia kosmków jelitowych. Gdy taki zanik stwierdzi, wystarcza to do rozpoznania choroby trzewnej. Kolejnym, dodatkowym już etapem diagnostyki, jest obserwacja skuteczności leczenia - zmiany w jelitach oraz objawy kliniczne powinny całkowicie się wycofać po wykluczeniu glutenu z diety osoby chorej.

Leczenie celiakii


Dotychczas nie wynaleziono i nie dopuszczono do użytku leku, który leczyłby celiakię. Dlatego też jedyną i jednocześnie najskuteczniejszą formą terapii jest bezwzględne i całkowite wykluczenie z diety codziennej osoby chorej produktów bogatych w gluten.

Do zakazanych produktów spożywczych zalicza się pszenicę, jęczmień, żyto, sorgo oraz cała żywność, która zawiera mąkę zrobioną z tych ziaren. Nie należy zapominać też, że gluten znajduje się w piwie, whisky i wielu innych wyrobach alkoholowych, wędlinach gotowanych, sosach i marmoladzie oraz w całej gamie wszelkiej maści emulgatorów czy zagęszczaczy.

Przy niezwykle rygorystycznym przestrzeganiu reżimu dietetycznego błona śluzowa jelita wraca do normy po około trzech do dwunastu miesiącach. Niestety, wystarczy spożycie nawet bardzo niewielkiej ilości glutenu prowadzi do nawrotu choroby i ponownego wystąpienia zmian w jelitach chorego. Opisywano między innymi nawroty objawów klinicznych u osób, które jadły z talerza, na którym wcześniej posiłek spożywała osoba zdrowa.

Małgorzata Kowalska

Literatura:
1) J. Engel: "Kompendium alergii".
2) L. Conti: "Alergie i nietolerancje pokarmowe".