Czynniki ryzyka zachorowania na astmę

Czynniki ryzyka zachorowania na astmę można podzielić na czynniki osobnicze, na które nie mamy wpływu oraz czynniki środowiskowe, które mogą ulec modyfikacji.

Do czynników osobniczych zalicza się predyspozycje genetyczne, wcześniej rozpoznaną alergię (dobrze znany i zbadany związek między katarem alergicznym nieżytem nosa a częstością występowania astmy) oraz nadreaktywność oskrzeli, którą określa się podczas badania spirometrycznego. Wykazano również, że kobiety oraz rasa czarna częściej choruje na astmę.

Wśród czynników środowiskowych znajdują się najpopularniejsze alergeny (kurz, pyłki, pleśnie, zwierzęta domowe). Poza nimi nie można zapomnieć czynnikach drażniących w pracy oraz o dymie tytoniowym. Zarówno czynne jak i bierne palenie zwiększa ryzyko zachorowania. Zanieczyszczenie środowiska też działają niekorzystnie. Potwierdzono związek między zakażeniami układu oddechowego oraz inwazjami pasożytniczymi a częstością zachorowania na astmę. Na końcu wymienia się niski status społeczno - ekonomiczny oraz otyłość.

Czynniki wyzwalające napad duszności


Czynniki, które mogą wywołać u osoby chorej na astmę napad duszności, to niekoniecznie alergeny. Najczęściej jednak do wystąpienia ostrych objawów dochodzi pod wpływem kontaktu z czynnikami alergicznymi, takimi jak kurz domowy, pyłki, zwierzęta, pleśnie czy karaluchy.

Kolejnym ważnym czynnikiem mogącym doprowadzić do napadu duszności są substancje drażniące, głównie dym tytoniowy, zanieczyszczenia środowiska, silne zapachy oraz dym. Wśród czynników fizycznych należy wymienić wysiłek fizyczny, zimne powietrze, hiperwentylację, śmiech oraz płacz.

Chorzy często jako początek zaostrzenia objawów podają silny stres lub infekcję wirusową górnych dróg oddechowych, czyli popularne przeziębienie. Również osoby pracujące przy środkach chemicznych lub w pobliżu alergenów są bardziej narażone na atak duszności.

Leki, które mogą doprowadzić do uczucia braku powietrza to najczęściej betablokery (używane w kardiologii) oraz najprostsze leki przeciwbólowe (ibuprofen, ketoprofen, kwas acetylosalicylowy).

Potwierdzono, że tartrazyna - substancja dodawana do żywności - też może wywołać atak astmy. Osobom chore na astmę źle reagują na zmianę klimatu - wilgotne powietrze sprawia, ze alergeny dłużej utrzymują się w powietrzu. Wreszcie czynniki endokrynne, takie jak miesiączka, ciąża czy choroby tarczycy zwiększają ilość epizodów duszności u astmatyków.

Małgorzata Kowalska

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne".
2) R. Chazan: "Pneumonologia i alergologia praktyczna".