Celiakia (choroba trzewna)

Celiakia, zwana inaczej chorobą trzewną, jest przewlekłą chorobą umiejscowioną w jelicie cienkim. Choroba ta ma udowodnione podłoże alergiczne, ale - co ciekawe - nie jest związana z przeciwciałami klasy IgE.

Czynnikiem wywołującym celiakię jest gluten - białko szeroko występujące w różnorodnych pokarmach. Osoby, u których rozpoznaje się chorobę trzewną, wykazują nadwrażliwość na ten składnik pokarmów. Gluten znajduje się między innymi w ziarnie jęczmienia, żyta, owsa i pszenicy. Nie występuje za to w ziarnach ryżu i kukurydzy.

Organizm osoby chorej na celiakię wytwarza specyficzne przeciwciała w klasie IgG lub IgM w reakcji na kontakt z antygenem - czyli glutenem. Połączenie antygenu z przeciwciałem nazywa się kompleksem immunologicznym. Kompleksy te wędrują razem z krwią po całym ciele, ale najbardziej szkodliwe są dla kosmków jelitowych. Mianowicie, w kaskadzie reakcji dochodzi do uszkodzenia struktury kosmków, co prowadzi do ich spłaszczenia. Efektem tego jest zmniejszenie powierzchni wchłaniania substancji odżywczych z pokarmów, skąd już bardzo blisko do zaburzeń odżywienia organizmu, biegunki i objawów złego wchłaniania. Wszystkie te procesy prowadzą do wyniszczenia organizmu.

Celiakia poza jelitem cienkim atakuje również inne narządy - stawy, nerki, błonę śluzową jamy ustnej oraz skórę.

Komu grozi celiakia (choroba trzewna)?


W wielu badaniach klinicznych nad celiakią udowodniono, że choroba ma związek z genami i osoby chorujące mają do niej predyspozycje genetyczne. Wykazano, że ponad 75% braci bliźniaków jednojajowych osób chorych prezentuje objawy choroby. Stwierdzono również występowanie niemej klinicznie – bezobjawowej – celiakii u bliskich krewnych osób chorych.

Zaobserwowano też zwiększoną ilość zachorowań wśród osób z niedoborem żelaza, cierpiących na inne choroby autoimmunologiczne oraz u dzieci z genetycznymi zespołami, takimi jak zespół Downa czy Turnera. Nie bez związku również wydaje się fakt, że u dzieci, którym bardzo wcześnie włączono do diety produkty z glutenem, częściej rozpoznaje się chorobę trzewną. Choroba trzewna może też rozwinąć się u osób dorosłych po przebyciu silnej infekcji żołądkowo-jelitowej, po przeżyciu intensywnego stresu lub w trakcie ciąży.

Małgorzata Kowalska

Literatura:
1) J. Engel: "Kompendium alergii".
2) L. Conti: "Alergie i nietolerancje pokarmowe".