Badania dodatkowe w podejrzeniu astmy

Przy rozpoznawaniu astmy bierze się pod uwagę typowy wywiad chorobowy, badanie przedmiotowe, choć nie zawsze obecne są objawy osłuchowe oraz badania dodatkowe.

Spirometria


Najważniejszym badaniem wydaje się być spirometria. Jest to badanie układu oddechowego, podczas którego pacjent ma za zadanie najpierw normalnie oddychać przez specjalną rurkę, następnie wziąć głęboki wdech i zrobić szybki, tak zwany forsowany, wydech. Badanie nie jest bolesne, natomiast może nastręczać pewne trudności techniczne. Jednak zazwyczaj udaje się osiągnąć diagnostyczny wynik.

W spirometrii na podstawie danych parametrów ocenia się obecność obturacji, czyli zwężenia dróg oddechowych. Jeśli obturacja jest obecna, pacjent ma wykonaną próbę rozkurczową. Mianowicie, wykonuje się badanie spirometryczne a następnie jest podawany wziewnie leki rozkurczający oskrzela (krótkodziałający betamimetyk). Po 15 minutach wykonuje się ponownie spirometrię. Jeśli określony wskaźnik (FEV1) wzrośnie o minimum 15%, mówi się, że próba rozkurczowa jest dodatnia, co jest bardzo charakterystyczne dla astmy. Jednak nie jest to badanie rozstrzygające a zaledwie zbliżające nas do właściwej diagnozy.

Uzupełnieniem toru diagnostycznego mogą być testy skórne, choć obecnie odchodzi się od tego badania. U astmatyków często można również stwierdzić podwyższony poziom eozynofili we krwi obwodowej oraz wysoki poziom przeciwciał IgE w surowicy krwi.

Jeżeli w badaniu spirometrycznym nie stwierdza się cech obturacji a nadal istnieje podejrzenie astmy, przez około dwa do czterech tygodni monitoruje się zmiany wskaźnika PEF. Jest wskaźnik badany w spirometrii, ale może być również kontrolowany za pomocą specjalnych urządzeń do domowych pomiarów. Duża zmienność dobowa PEF świadczy o obturacji i jest powodem do ponownego rozpatrzenia diagnozy astmy.

W momencie, gdy próba rozkurczowa jest ujemna, przez dwa do sześciu tygodni prowadzi się próbne leczenie glikokortykosteroidami wziewnymi i krótkodziałającymi betamimetykami oraz kontroluje się PEF. Jeśli dochodzi do poprawy obturacji w badaniach dodatkowych, można rozpoznać astmę.

Badania obrazowe, jak zdjęcie rentgenowskie, nic nie wnosi do diagnozy i na ogół nie odbiega od normy. Badania gazometryczne krwi tętniczej mają znaczenie przy ocenie ciężkości napadów astmy. Podczas rutynowej diagnostyki nie są przydatne.

Małgorzata Kowalska

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne".
2) R. Chazan: "Pneumonologia i alergologia praktyczna".