Astma w ciąży

W okresie ciąży stopień ciężkości astmy najczęściej ulega zmianie. U mniej więcej 1/3 pacjentek dochodzi do pogorszenia astmy, u kolejnej 1/3 dochodzi do poprawienia stanu klinicznego a u 1/3 ciężarnych sytuacja nie ulega zmianie.

Największe ryzyko zaostrzenia astmy obserwuje się pomiędzy 24 a 36 tygodniem ciąży. W ostatnich czterech tygodniach natomiast objawy zazwyczaj ulegają złagodzeniu, choć nie jest to regułą. Jednocześnie istotnym wydaje się być fakt, że tylko u 10% pacjentek może wystąpić duszność podczas akcji porodowej.

Problem z astmą w czasie ciąży polega na dość trudnym do osiągnięcia kompromisie pomiędzy dobrem dziecka a matki, gdyż zarówno leki mogą źle wpływać na płód jak i napad duszności u matki może być przyczyną niedotlenienia u płodu. Panuje opinia, że niedotlenienie płodu jest o wiele gorszym czynnikiem prognostycznym, niż ewentualne objawy wynikające z działań niepożądanych leków przeciwastmatycznych. Rokowanie okołoporodowe jako takie jest dobre w momencie, gdy astma u matki jest dobrze kontrolowana.

Leczenie astmy w ciąży


Zasady leczenia astmy w ciąży w zasadzie nie różnią się od tych stosowanych wobec innych chorych. Glikokortykosteroidy wziewne są bezwzględnie wskazane u wszystkich pacjentek. Zmniejszają one ryzyko napadu duszności oraz hospitalizacji. Stwierdzono, że najbardziej bezpieczny jest budezonid podawany wziewnie, jednak nie ma doniesień by inne leki z tej grupy w jakikolwiek sposób zagrażały pacjentce lub jej dziecku.

W razie wystąpienia objawów klinicznych dopuszcza się stosowanie krótkodziałających betamimetyków, które są bezpiecznymi lekami objawowymi. Również długodziałające betamimetyki uważane są za bezpieczne, choć nie ma badań bezpośrednio to potwierdzających. Hormony wykazują nikłą skuteczność, więc nie powinny być stosowane w okresie ciąży. Natomiast leki antyleukotrienowe, jako nowe na rynku, nie są zalecane dla kobiet w ciąży, gdyż nie ma długofalowych badań mówiących o ich skutkach dla dziecka w przyszłości. Jednak jeśli przed ciążą były stosowane i dawały dobre rezultaty, nie powinny być odstawiane.

Stosowanie teofiliny wymaga kontroli jej stężenia we krwi. Glikokortykosteroidy doustne powinny być stosowane z rozwagą. Podać je należy w sytuacji, gdy zaostrzenie astmy jest dość silne a korzyści z zastosowania leku przewyższają działania niepożądane. Należy również bardzo agresywnie leczyć stan astmatyczny, jeśli wystąpi, by nie dopuścić do niedotlenienia matki lub płodu.

W trakcie porodu zazwyczaj rzadko dochodzi do napadu astmy, co jest spowodowane endogennym wytwarzaniem glikokortykosteroidów. Jeśli pacjentka przed porodem przez co najmniej 2 tygodnie przyjmowała Glikokortykosteroidy doustnie, w trakcie porodu podaje się jej inny lek z tej samej grupy w większej dawce i dożylnie. To powinno zabezpieczyć ją przed ewentualnym napadem duszności.

W trakcie karmienia piersią nie istnieją przeciwwskazania do stosowania jakichkolwiek leków przeciwastmatycznych, ponieważ żaden z nich nie przechodzi do pokarmu.

Małgorzata Kowalska

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne".
2) G. Brębowicz: "Położnictwo i ginekologia".